آیا صرفاً راهاندازی یک خدمت جدید توسط شرکت فینتک کافی است، یا چالش واقعی متقاعد کردن مردم به استفاده از آن است؟
هر چند ماه یکبار، یکی از شرکتهای فناوری مالی از یک خدمت جدید، بهروزرسانی اپلیکیشن، یا همکاری با یک نهاد بانکی یا تجاری خبر میدهد. اغلب این اخبار بهعنوان نشانهای از پیشرفت این بخش در عراق تلقی میشوند. اما پس از پایان اعلام خبر، مهمترین پرسش همچنان باقی میماند: واقعاً چند نفر از این خدمت استفاده خواهند کرد؟
این پرسش شاید ساده به نظر برسد، اما در واقع یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی بخش فینتک عراق است.
موفقیت هر خدمت مالی دیجیتال، نه با تعداد قابلیتهای داخل اپلیکیشن سنجیده میشود و نه با تعداد اخباری که درباره آن منتشر میشود، بلکه با تعداد کاربرانی سنجیده میشود که آن را به بخشی از زندگی روزمره خود تبدیل میکنند. میان خدمتی که فقط در اپلیکیشن وجود دارد و خدمتی که مردم هر روز به آن تکیه میکنند، تفاوت بزرگی وجود دارد.
اگر به بسیاری از اپلیکیشنهای مالی نگاه کنیم، میبینیم که دهها خدمت در خود دارند، اما بخش بزرگی از کاربران فقط از یک یا دو خدمت استفاده میکنند. این نه لزوماً به این دلیل است که سایر خدمات مفید نیستند، بلکه چون کاربر هنوز قانع نشده که آن خدمات در زمان یا زحمت او صرفهجویی میکنند، یا خیلی ساده اصلاً نمیداند چنین خدماتی وجود دارند.
اینجاست که تفاوت میان توسعه فناوری و تغییر رفتار آشکار میشود.
راهاندازی یک خدمت جدید ممکن است ماهها کار برنامهنویسی و آزمون نیاز داشته باشد، اما متقاعد کردن کاربر برای تغییر عادتهایش ممکن است سالها طول بکشد. این فقط یک مسئله عراقی نیست؛ بلکه تقریباً همه کشورهایی که از اقتصاد نقدی به اقتصاد دیجیتال گذر کردهاند، با آن روبهرو بودهاند.
در عراق، رابطه با پول نقد هنوز بسیار قوی است. بسیاری از مردم وقتی پول را در دست خود دارند احساس راحتی بیشتری میکنند، حتی اگر کیف پول الکترونیکی یا کارت بانکی داشته باشند. بنابراین، هر شرکت فینتک امروز فقط برای ارائه یک خدمت جدید رقابت نمیکند، بلکه برای بهدست آوردن اعتماد کاربر نیز رقابت میکند.
شاید همین موضوع توضیح دهد که چرا برخی شرکتها بیش از گذشته به تجربه کاربری، سرعت اجرای تراکنشها و پشتیبانی فنی اهمیت میدهند، بهجای آنکه فقط بر افزودن بیشترین تعداد ممکن از خدمات تمرکز کنند. کاربر ممکن است نبود یک قابلیت خاص را ببخشد، اما تجربه کاربری پیچیده یا یک پرداخت ناموفق را نخواهد بخشید.
از سوی دیگر، موفقیت یک خدمت فقط به خود کاربر بستگی ندارد. اگر او مکانهای زیادی برای پذیرش پرداخت الکترونیکی پیدا نکند، یا مجبور شود در بیشتر تراکنشهای روزانهاش دوباره به پول نقد برگردد، بهتدریج استفاده از اپلیکیشن را کنار میگذارد، هرچقدر هم که آن اپلیکیشن پیشرفته باشد.
به همین دلیل، مرحله بعدی رقابت میان شرکتهای فینتک در عراق شاید بر سر این نباشد که چه کسی بیشترین تعداد خدمات را عرضه میکند، بلکه بر سر این باشد که چه کسی میتواند این خدمات را به بخشی از زندگی روزمره کاربر تبدیل کند.
ممکن است در آینده ببینیم موفقترین شرکت، نه شرکتی با پیچیدهترین اپلیکیشن، بلکه شرکتی است که تجربهای سادهتر، سریعتر و پایدارتر ارائه میدهد و کاری میکند که کاربر بدون دوبار فکر کردن، اپلیکیشن را باز کند.
در نهایت میتوان گفت آینده فینتک در عراق را فقط فناوری تعیین نخواهد کرد، بلکه رفتار کاربر نیز آن را شکل خواهد داد. هر خدمت جدید، گامی مهم است، اما موفقیت واقعی از جایی آغاز میشود که آن خدمت از یک گزینه اضافی درون اپلیکیشن، به یک عادت روزانه برای مردم تبدیل شود.
و شاید به همین دلیل، پرسشی که هر شرکت فینتک باید پیش از راهاندازی هر خدمت جدید از خود بپرسد این نباشد که «آیا میتوانیم آن را توسعه دهیم؟» بلکه این باشد که «آیا مردم واقعاً از آن استفاده خواهند کرد؟»